گنیجنه معارف اسلامی

بنام خدا

سالروز ولادت با سعادت کوثر هدایت دخت نبی مکرم اسلام(ص) همسر ولایت و  مادر امامت حضرت فاطمه زهرا (س) مبارک باد!

 به همین مناسبت مطلب کوتاهی در مورد جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) در دین مبین اسلام خدمت شما تقدیم میگردد.

مسلمانان جهان و بخصوص شيعيان جهان براي حضرت فاطمه زهرا (س) ارج و احترام زيادي قايل اند.براي مقام والاي آن حضرت در پيشگاه خداوند متعال و در نزد رسول الله(ص) و امامان معصوم (ع) احاديث و داستانهاي فراوان نقل شده که در كتب روايي فريقين نیز موجود است.برخي از اين روايات كه به لحاظ سند و دلالت نيز معتبر هستند فضايلي براي حضرت فاطمه زهرا(س) بيان ميكنند كه گاهي ممکن است براي افراد ضعيف الايمان و يا حتي افراد با ايمان و متدين اما كم اطلاع از مقام آن حضرت باور نكردني جلوه نمايند. البته اين امر تا حدودي از نظر عقلی براي افراد بي اطلاع و يا كم اطلاع طبيعي است. زيرا براساس قاعده ی عقلايي هركسي براي درك عظمت يك فرد در يك نظام ديني يا اجتماعي‌ و يا سياسي و يا علمي و فرهنگي، و يا ... ناگزیراست تا به بررسي جايگاه و نقش آن فرد در درون نظام مورد نظر پرداخته و بر اساس نقش و تاثيرگذاري وي در آن نظام ، راجع به شخصيت وي داوري نمايد.

قاعده فوق در مورد شخصيت شناسی حضرت زهرا(س) نيز جاري است.هركسي ممكن است از خود بپرسد كه جايگاه حضرت زهرا در نظام اعتقادی دين اسلام و مذهب تشيع كجاست كه اين همه كانون توجه و مورد علاقه مسلمانان و شيعيان قرار دارد؟

البته که اين موضوع از وسعت و گستردگي زيادي برخور داراست.بنده در اين نوشتار سعي ميكنم صرفا با نگاه درون ديني تنها به برخي از آيات و رواياتي كه بيانگر عظمت شخصيتي فاطمه زهرا (س) مي باشند اشاره كنم.

 اينكه حضرت زهرا (س) دختر رسول الله ، همسر امام علي و مادر ايمه (ع) مي باشد و داراي كمالات علمي ، روحي و معنوي است جاي هيچ شك و ترديدي نيست.اما اين امور هرچند براي ايشان كمال به حساب مي آيند اما به تنهایی سبب اصلي اين همه احترام و ارجگزاري زیاد به آن حضرت نمي گردد.

بنابراين بايد در اين مورد سراغ آيات قرآن و رواياتي كه بيانگر شان و مقام آن حضرت مي باشند رفته و در پرتو آيات قرآن و احاديث معصومين (ع)‌ به شخصیت و گوشه ای از فضايل آن حضرت را شناخته و نهایتا به جایگاه آن حضرت در دین مبین اسلام پی برد.

 شخصيت حضرت زهرا (ع) در پرتو آیات قرآن كريم:

در اينجا به اقتضاي اين نوشتار تنها به صورت فهرست وار به آيات بيانگر منزلت حضرت زهرا(س) اشاره ميگردد:

1-     حضرت زهرا (س) مصداق آيه تطهير است. إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهيرا يعني خداوند اراده كرده و مى‏خواهد پليدى و گناه را از شما اهل بيت دور كند و كاملًا شما را پاك سازد.(احزاب آيه33. از تحليل و تفسير اين آيه شريفه عصمت اهل بيت (ع) استفاده ميشود. روايات بسيار زياد آمده که تاکيد دارد مقصود از «اهل بيت» در آيه تطهير، اهل کساء هستند. اين روايات را دانشمندان و عالمان حديث مذاهب مختلف نقل کرده‏اند و گذشته از اين که از طريق شيعه متواتر است، از طريق اهل سنت هم به تواتر روايت شده است. اهل کساء عبارتند از: پيامبر اکرم  علي، فاطمه، حسن و حسين عليهم‏السلام. محقق کرکي رحمه‏الله مي‏گويد: «گذشته از روايات شيعه، که از شمار بيرون است، اين مساله به تواتر رسيده، مفيد يقين مي‏باشد. کدام حديث در سنت از اين روايت محکم‏تر است که روايات اهل سنت و رجال شيعه اماميه بر نقل آن اتفاق نظر دارند و اگر قرار باشد که از راه سنت آن را رد کنند، هيچ روايتي در سنت نمي‏ماند مگر اين که مردود باشد. (نفحات اللاهوت ص85.).مرحوم علامه طباطبايي در تفسير خود ذيل اين آيه شريفه (ج16ص485ترجمه الميزان) تعداد رواياتي كه از طريق اهل سنت نقل شده و بيانگر انحصار اهل بيت در پنجتن آل عبا هستند را بيش از هفتاد روايت صحيح ميداند.

2- حضرت فاطمه زهرا(س) مصداق نسائنا در آيه شريفه مباهله است: پس از كارشكنيهاي مسيحيان نجران و نپذيرفتن دعوت رسول الله(ص) بناشد تا دو طرف براي اثبات حقانيت خود با يگديگر مباهله نمايند. فَمَنْ حَاجَّكَ فيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبين‏. هر گاه بعد از علم و دانشى كه (در باره مسيح) به تو رسيده، (باز) كسانى با تو به محاجه و ستيز برخيزند، به آنها بگو:" بياييد ما فرزندان خود را دعوت كنيم، شما هم فرزندان خود را، ما زنان خويش را دعوت نماييم، شما هم زنان خود را، ما از نفوس خود دعوت كنيم، شما هم از نفوس خود، آن گاه مباهله كنيم، و لعنت خدا را بر دروغگويان قرار دهيم. (آل عمران آيه 61)   بر طبق گفته غالب مفسران و محدثان شيعه و اهل تسنن تصريح آيه مباهله در حق اهل بيت پيامبر (ص) نازل شده است و پيامبر تنها كسانى را كه همراه خود به ميعادگاه برد فرزندانش حسن و حسين ع و دخترش فاطمه ع و على ع بودند، بنا بر اين منظور از" ابناءنا" در آيه منحصرا" حسن و حسين" ع هستند، همانطور كه منظور از" نساءنا" فاطمه ع، و منظور از" انفسنا" تنها على ع بوده است و احاديث فراوانى در اين زمينه نقل شده است (تفسير نمونه جلد2ص581).

3- حضرت فاطمه زهرا(س) مصداق «كلمات» است كه با تعليم جبريل و خواندن آن توسط حضرت حضرت آدم(ع) توبه اش پذيرفته شد. فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ  سپس آدم از پروردگار خود كلماتى دريافت داشت (و با آنها توبه كرد) و خداوند توبه او را پذيرفت، خداوند تواب و رحيم است.(بقره‌ آيه 37).آيا اين كلمات چه بوده است؟ چند احتمال ذكر شده است ويكي از احتمالات نيز اين است كه نامهاي مبارك پنج تن آل عبا بوده است. و در روايات متعددى كه از طرق اهل بيت ع وارد شده است مى‏خوانيم:كه مقصود از كلمات تعليم اسماء بهترين مخلوق خدا يعنى محمد و على و فاطمه و حسن و حسين ع بوده است، و آدم با توسل به اين كلمات از درگاه خداوند تقاضاى بخشش نمود و خدا او را بخشيد. (تفسير نمونه ج1ص199).

آيات ديگر نيز راجع به فضيلت حضرت زهرا (س)‌ در قرآن كريم وجود دارد.

 شخصيت حضرت زهرا(س) در پرتو روايات:

در مورد شخصيت حضرت زهرا(س) در منابع روايي اهل سنت و اهل تشيع احاديث فراواني وجود دارد كه همگي بيانگر عظمت و مقام والاي آن حضرت است.در اينجا تنها به ذكر دو حديث بسنده ميگردد.

1-    مردم از شناخت حضرت عاجزند: محمد بن قاسم از حضرت امام صادق (ع) روايت كرده است كه حضرت فرمود:... و انما سميت فاطمه، لان الخلق فطموا عن معرفتها.بحارج43ص65 ) يعني دليل اينكه فاطمه زهرا(س) فاطمه ناميده شده است اين است كه مردم از شناخت شخصيت والاي آن حضرت عاجزند.

2-    حضرت فاطمه زهرا (س) حجت الله است. ازحضرت امام حسن عسکري (ع) روايت شده است كه حضرت زهرا حجت الله و حجت الحجج مي باشد. حضرت فرموده است: نحن حجة اللَّه علي الخلق، و فاطمة حجة علينا.يعني ما(امامان معصوم ) براي تمام مخلوقات حجت هستيم و حضرت فاطمه مادرمان(س) حجت براي ما مي‏باشد.( تفسير اطيب البيان ج 13ص235)

بنابراين حضرت فاطمه زهرا (س) صرفا يك دختري كه منسوب به حضرت رسول الله است ، همسر ولي الله و مادر ايمه عليهم السلام است نمي باشد.بلكه او در منظومه اعتقادي مسلمانان و بخصوص شيعيان از جايگاه والا و برجسته اي برخوردار است.او حجت الله و كسي است كه به وجود مبارك ايشان حضرت رسول الله(ص) براي صدق مدعاي نبوت خويش در مقابل خصم خود احتجاج كرد.او شخصيتي است كه خلق از شناخت كنه شخصيت آن حضرت عاجزند و او در آسمانها بيشتر از زمين شناخته شده است. و... بلي او مادر امامت و دختر و پاره تن رسول الله و همسر ولايت نيز مي باشد.

خداوند ما را با مقام اهل بيت بيش از پيش آشنا ساخته و ما را از محبين اهل بيت و متمسكين به ولايت اهل بيت عليهم السلام  قرار بدهد.