گنیجنه معارف اسلامی

بنام خدا

باسلام و آرزوی قبولی طاعات و عبادات و روزه داریهای شما مومنین گرامی، و آرزوی توفیق بیش از پیش برای بهره مندی از فیوضات ماه رحمت و مغفرت الهی. دعای روز هفدهم ماه مبارگ رمضان همراه با شرحی کوتاه از آن خدمت تقدیم می گردد.

متن دعای روز هفدهم: «اللهمّ اهْدِنی فیهِ لِصالِحِ الأعْمالِ واقْـضِ لی فیهِ الحَوائِجَ والآمالِ یا من لا یَحْتاجُ الى التّفْسیر والسؤالِ یا عالِماً بما فی صُدورِ العالَمین صَلّ على محمّدٍ وآلهِ الطّاهِرین». خدایا در این روز مرا به انجام اعمال صالح راهنمایی نما و حوایج و آرزوهایم را بر آورده ساز. ای کسی که نیازمند به شرح و سئوال بندگان نیستی، ای خدایی که ناگفته به حاجات و به سرائر خلق آگاهی. بر محمد و آل اطهار او درود فرست».

در این دعا دو خواسته مطرح شده است. راهنمایی به اعمال نیک و صالح و برآورده شدن حوایج و آرزوها از خواسته های ذکرشده در دعای فوق است.

خواسته اول: اعمال نیک و صالح : اللهمّ اهْدِنی فیهِ لِصالِحِ الأعْمالِ. خدایا در این روز مرا به اعمال نیک راهنمایی ام کن.

خداوند متعال انسان را مختار و آزاد آفریده است.انسان بااختیار خود می تواند راه درست و صحیح را که مورد قبول عقل و شرع است بپیماید و می تواند با اختیار خود راه نادرست را در پیش گیرد. نکته مهم این است که خداوند متعال هم میل به خوبی و انجام کارهای نیک را در نهاد و فطرت بشر به ودیعت گذاشه است و هم توسط انبیا و فرستادگان خود راه نیک را به آنان نشان داده است. خداوند متعال می فرماید: إِنَّا خَلَقْنَا الْانسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعَا بَصِيرًا. إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَ إِمَّا كَفُورًا(سوره انسان آیات 2-3) ما انسان را از نطفه مختلطى آفريديم، و او را مى‏آزماييم (بدين جهت) او را شنوا و بينا قرار داديم! ما راه را به او نشان داديم، خواه شاكر باشد (و پذيرا گردد) يا ناسپاس!

پس این انسان صاحب اختیار است که می‌تواند رفتار خوب داشته باشد و «صالح» شود یا به عکس طالح باشد و جز «شر» از او صادر نشود. اما خداوند متعال بارها در قرآن کریم فرموده است که سعادت انسان در گرو ایمان به خداوند و انجام اعمال نیک است. در سوره عصر خداوند متعال این امر مهم را با قسم بیان فرموده است: وَ الْعَصْرِ. إِنَّ الْانسَانَ لَفِى خُسْرٍ. إِلَّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ وَ تَوَاصَوْاْ بِالْحَقّ‏ِ وَ تَوَاصَوْاْ بِالصَّبرْ(سوره عصر آیات 1-3) یعنی ، سوگند به عصر و زمان که انسانها همه در زيانند مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده‏اند، و يكديگر را به حق سفارش كرده و يكديگر را به شكيبايى و استقامت توصيه نموده‏اند!

خداوند متعال برای عمل صالح پاداشهای بسیار ارزشمندی وعده کرده است: وَعَدَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظيمٌ (سوره مایده آیه 9) خداوند، به آنها كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام داده‏اند، وعده آمرزش و پاداش عظيمى داده است.

درجای دیگر خداوند متعال می فرماید: وَ بَشِّرِ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً وَ لَهُمْ فيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فيها خالِدُونَ (سوره بقره آیه 25) یعنی، به كسانى كه ايمان آورده، و كارهاى شايسته انجام داده‏اند، بشارت ده كه باغهايى از بهشت براى آنهاست كه نهرها از زير درختانش جاريست. هر زمان كه ميوه‏اى از آن، به آنان داده شود، مى‏گويند: «اين همان است كه قبلا به ما روزى داده شده بود. (ولى اينها چقدر از آنها بهتر و عاليتر است.)» و ميوه‏هايى كه براى آنها آورده مى‏شود، همه (از نظر خوبى و زيبايى) يكسانند. و براى آنان همسرانى پاك و پاكيزه است، و جاودانه در آن خواهند بود.

نکته قابل توجه این است که عمل صالح بدون پشتوانه ایمان قوی به وجود نمی آید. قوت ایمان و حفظ آن نیز در گرو مواظبت صحیح انسان از درخت ایمان و توجه کامل نسبت به رفتار، اعمال و سراسر زندگی فردی و اجتماعی خود است.

خواسته دوم: برآورده شدن حوایج : واقْـضِ لی فیهِ الحَوائِجَ والآمالِ. یعنی، خدایا در این روز حوایج و آرزوهایم را برآورده ساز. در این فقره از دعا، بنده از خداوند متعال درخواست می کند تا حوایج و تقاضاهای او را برآورده سازد. در این ایام بخصوص در آستانه شب های قدر که ارزش آن بر طبق آیه شریفه قرآن کریم برابر با هزار ماه است خداوند متعال وعده کرده که هر حاجتی از بنده اش را برآورده می سازد. در مورد دعا به سه نکته اشاره می شود:

نکته اول: خداوند متعال خود بنده اش را دعوت به دعا کرده و وعده استجابت داده است : وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُوني‏ أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتي‏ سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرينَ (سوره غافرآیه60) پروردگار شما گفته است: «مرا بخوانيد تا (دعاى) شما را بپذيرم! كسانى كه از عبادت من تكبّر مى‏ورزند به زودى با ذلّت وارد دوزخ مى‏شوند!».و خودش فرمود که من به شما خیلی نزدیک هستم.

نکته دوم : خداوند متعال دانا، بینا، شنوا و از رگ گردن انسان به او نزدیکتر است: وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ وَ نَعْلَمُ ما تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَريدِ(سوره ق آیه 16) ما انسان را آفريديم و وسوسه‏هاى نفس او را مى‏دانيم، و ما به او از رگ قلبش نزديكتريم.

نکته سوم : ایام ماه مبارگ رمضان و بخصوص شبهای قدر بهترین زمان برای دعا کردن است: وَ دُعَاؤُكُمْ فِيهِ مُسْتَجَابٌ(خطبه شعبانیه) یعنی دعاهای شما در این ماه مستجاب است.

بنابراین با مغتنم شمردن این فرصت ناب، اولا توفیق دعا کردن از خداوند بخواهیم و ثانیا سعی کنیم بهترین و والاترین خواسته ها را در این ایام و بخصوص شبهای قدر از خداوند متعال طلب نماییم. خداوند کریم و رحمان، دعاهای شما مومنین گرامی را به هدف استجابت رسانیده و عاقبت امور همه ما را ختم بخیر سازد. آمین یارب العالمین.

التماس دعا