گنیجنه معارف اسلامی

بنام خدا

با سلام و آرزوی قبولی طاعات و عبادات و روزه های داریهای خالصانه شما میهمانان عزیر الهی، و آرزوی توفیق بیشتر برای بندگی در همه اوقات عمر، بخصوص در این روزهای با عظمت، دعای روز یازدهم ماه مبارگ رمضان همراه با شرحی کوتاه از آن خدمت شما تقدیم می گردد.

 در دعای فوق سه تقاضای مهم از خداوند متعال مطرح شده است. در دعای امروز ، دعا کننده از خداوند در خواست می کند تا با تصرف در قلب و اندیشه وی  زمینه اقدام کارهای نیک را در او فراهم و زمینه اقدام برای نافرمانی و انجام کارهای نا پسند را در او  از بین ببرد. اهمیت این تقاضاها در این نکته است که اگر دوری کردن از گناهان ریشه قلبی داشته باشد و فرمانبرداری از خداوند نیز منشاء قلبی داشته باشد،‌ اوج بندگی و اطاعت از خداوند را می رساند. در اخیر هم از خدا خواسته می شود تا آتش عذاب را بر وی حرام سازد.

خواسته اول:محبوب قراردادن احسان و نیکی: اللهمّ حَبّبْ الیّ فیهِ الإحْسانَ.یعنی خدایا، در این روز کارهای نیک را در پیش من محبوب قرار بده. در این فقره از دعا ، دو نکته مهم وجود دارد. یکی اینکه خدایا میل به عبادت و اطاعت خود را در قلب من جای بده. و دیگر اینکه مشخصا میل به احسان و نیکی کردن را در ما به وجود بیاور. نکته اول خیلی مهم است. زیرا از خدا می خواهیم ، خدایا کاری کن تا خوبی‌ها را از ته دل دوست داشته باشیم و از بدی‌ها هم از ته دل و قلبا بدم بیاید. خیلی مهم است که انسان همیشه هم بندگی و اطاعتش از خداوند از روی میل و رغبت قلبی باشد و هم دوری نمودن وی از نافرمانی خداوند از روی میل و رغبت قلبی باشد. اگر کسی به این مرحله از بندگی برسد ، به بالاترین درجه بندگی راه یافته است. در این مرحله است که قصد قربت که امری قلبی است به اوج خود می رسد. در این مرحله است که به فرمایش امام علی (ع) عبادت انسان ، عبادت تجار و معامله گران نخواهد بود، ‌بلکه چنین انسانی محل تجلی صفات الهی و مصداق بارز خلیفه الهی و اولیاءالله است.طبق گفته شاعر:

رسد آدمی به جای که بجز خدا نبیند.

نکته دوم در این فقره از دعا این است که از خداوند در خواست می داریم تا ما را دوستدار احسان و نیکی کردن قرار دهد. احسان و نیکی بالاترین مرحله عبادت است. زیرا در احسان کردن ، شخص انتظار و توقع پاداش از کسی که به او احسان کرده است ندارد. برای همین است که خداوند می فرماید: نسبت به والدین تان احسان کنید.یعنی از آنها توقع خدمت و احسان متقابل نداشته باشید. پاداش نیکو کاران و به اصطلاح قرآنی «محسنین» بسیار بالا است.محسنین را خداوند دوست دارد. وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمحْسِنِینَ(بقره آیه 195) و احسان و نیکوکاری کنید که همانا خداوند نیکوکاران را دوست دارد. در جای دیگر خداوند می فرماید که اجر نیکوکاران در نزد خداوند محفوظ است و آنان حزن و اندوهی نخواهند داشت. بَلی مَن أسلَمَ وَجهَهُ لِلّهِ وَ هُوَ مُحسِنٌ فَلَهُ أجرُهُ عِندَ رَبِّهِ وَ لاخَوفٌ عَلَیهِم وَ لا هُم یَحزَنونَ(بقره آیه112) آری، کسی که تسلیم حکم خداوند گردید و نیکوکار گشت پس (مسلم است که) اجرش نزد خداوند بزرگ خواهد بود و او را هیچ خوف و اندیشه و هیچ حزن و اندوهی (در دنیا و آخرت) نخواهد بود.

خواسته دوم: مبغوض قرار دان گناه و نافرمانی:«وَ کَرِّهْ إِلَیَّ فِیهِ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْیَانَ» یعنی، خدایا، کاری کن که از فسق و معصیت بیزار بشوم و از گناه کردن بدم بیاید. در ادامه نکته اول و در نخستین فقره دعا، عظمت این نوع خواسته بیان گردید. که انسان بجای برسد که قلبا از گناه بدش بیاید. چون مالک حقیقی وجود و قلب ما خداوند متعال است و لذا تنها او میتواند چنین تصرفی در قلب ما نماید. خداوند در قرآن می‌فرماید: « وَ اعْلَمُوا أَنَّ فيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطيعُكُمْ في‏ كَثيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإيمانَ وَ زَيَّنَهُ في‏ قُلُوبِكُمْ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ أُولئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ(سوره حجرات آیه7) و بدانيد رسول خدا در ميان شماست هر گاه در بسيارى از كارها از شما اطاعت كند، به مشقّت خواهيد افتاد ولى خداوند ايمان را محبوب شما قرار داده و آن را در دلهايتان زينت بخشيده، و (به عكس) كفر و فسق و گناه را منفورتان قرار داده است كسانى كه داراى اين صفاتند هدايت يافتگانند.

خواسته سوم: دوری از خشم و عذاب الهی: « وَ حَرِّمْ عَلَیَّ فِیهِ السَّخَطَ وَ النِّیرَانَ» یعنی ، خدایا غضب و آتش خودت را بر من حرام کن.در این دعا ، سخط و عدم رضایت خداوند از بنده اش، بر آتش عذاب مقدم شده است. یعنی خدایا ،‌ عدم رضایتت بدترین عذاب برای من است. پس از او می خواهیم ، تا بر ما غضب نکند و ما را در آتش نسوزاند. اینکه خداوند متعال کی و چگونه و با چه عملی از بنده اش راضی می شود و یا بر بنده اش خشم می گیرد، خیلی مهم است. بحث حاضرگنجایش پرداختن به آنها را ندارد. اما یک معیار برای رضایت و خشم خداوند در حدیث معراج بیان شده است. و‌آن دوستی با دوستان خدا و بصورت مشخص دوستی با امام علی(ع) و اهل بیت و یا دشمنی با این خاندان است. پیامبرگرامی اسلام (ص) فرمود در شب معراج خداوند به فرمود: قالَ لِیَ الجَلیلُ جَلَّ جَلالُهُ: یا مُحَّمَدٌ، مَن تُحِبُّ مِن خَلقی؟ قُلتُ: اُحِبَّ الذَّی تُحِبُهُ اَنتَ یا رَبیّ فَقالَ لی جَلَّ جَلالُهُ: فَاَحِبَّ عَلیاً. فَاِنی اُحِبُهُ وَ اُحِبِّ مَن یحِبُهُ وَ اُحِبَّ مَن اَحَبَّ مَن یُحِبُهّ(بحار ح 18 ص 399 و 400).یعنی ، پروردگار بزرگ به من فرمود: ای محمد، چه کسی از مخلوقات مرا دوست داری؟ گفتم: هر کسی را که تو ای پروردگار من دوست داشته باشی. پس به من فرمود: بنابراین علی را دوست داشته باش. زیرا من او را دوست دارم و دوستدار او را دوست دارم و دوستدار دوستدارش را هم دوست دارم.

یا مُحَّمَدُ، اِنِّی اطّلَعتُ عَلی قُلُوبِ عِبادی فَوَجَدتُ عَلِیاً اَنصَحَ خَلقی لَکَ وَ اَطوعَهُم لَکَ. فَاتَّخِذهُ اَخاً وَ خَلیفَهً وَ وَصیناً وَ زَوِجهُ ابنَتَکَ فِانیّ سَاَهَبَ لَهُما غُلامینِ طَبییَنِ طاهِریَنِ تَقِیَّنِ نَقَّینِ. فَبی حَلَفتُ وَ عَلی نَفسی حَتَمتُ اَنَّهُ لایَتَوَلَّینَ عَلِیاً وَ زَوجَتَهُ وَ ذُریتَّهُما اَحَدٌ مِن خَلقی اِلاّ رَفَعتُ لِواءَهُ اِلی قائِمَهِ عَرشی وَ جَنَّتی وَ بُحبوُحَهِ کِرامَتی وَ سَقیَتُهُ مِن حَظیرهِ قُدسی. وَلا یُعادِهِم اَحَدٌ اَو یَعدِلُ عَن وِلایَتِهِم یا مُحَّمَدُ اِلاَ سَلَبتُهُ وُدّی وَ باعَدتُهُ مِن قُربی وَ ضاعَفتُ عَلَیهِم عَذابی وَ لَعنَتی(بحار ح 18 ص 399 و 400). ای محمد، من بر قلبهای بندگانم آگاهی یافتم و علی را خیرخواه ترین و مطیع ترین مخلوقاتم نسبت به تو یافتم، پس او را برادر و جانشین و وصی قرار بده. و دخترت را به همسری او در آور. من به ایشان دو پسر بچه پاک و پاکیزه و منزه از هر آلودگی خواهم بخشید. پس به خودم قسم یاد کردم و بر خود واجب ساختم که هر کس از مخلوقاتم، ولایت علی و همسرش و فرزندانِ این دو را به گردن بگیرد، پرچم او را تا پایه عرش خود و بهشت خویش و کرامت خاص خود بالا می برم و از حظیره قدسِ خود او سیراب می سازم و هر کس ای محمد با ایشان دشمنی کند، یا از قبول ولایت آنها سرباز زند، مودت خود را از او سلب می کنم و از قرب خویش دورش می سازم و عذاب و لعنت خود را بر او مضاعف می نمایم.

یا مُحَّمَدُ .... اِنّی جَعَلتُکُم مِحنَهً لِخَلقی اَمتَحِنُ بِکُم جَمیعَ عِبادی وَ خَلقی فی سَمائی وَ اَرضی وَ ما فیهِنَِّ لاُکمَلِ الثوابَ لِمَن اَطاعَنی فیکُم وَ اُحلَّ عذابی وَ لَعنَتی عَلی مَن خالَفَنی فیکُم وَ عَصانی. وَ بِکُم اُمیزُ الخَبیثَ مِنَ الطَیب. ای محمد(بحار ح 18 ص 399 و 400) من شما را وسیله آزمون خلق خود قرار داده، همه بندگانم و مخلوقاتم در آسمان و زمین و هر چه را در آنهاست، به وسیله شما امتحان می کنم تا آنکه پاداش را در حق کسانی که مرا در مورد شما اطاعت می کنند، کامل گردانم و عذاب و لعنتِ خود را نسبت به کسانی که در مورد شما با من مخالفت کرده معصیت مرا می کنند، حلال گردانم، و به وسیله شماست که بین پاک و ناپاک جدایی می اندازم.

ملاحظه می شود که حب و بغض نسبت به خاندان رسالت و اهل بیت وحی (ع) محور حب و بغض الهی است و در قیامت نیز همین حب و بغض منشأ ثواب و عقاب خداوند می باشد. با توجه به مطالب ذکر شده می توانیم براحتی مضمون این حدیث را تصدیق نماییم که امام صادق (ع) می فرمایند: لِکُلِ شیءٍ اَساسٌ. وَ اَساسُ الاِسلامِ حُبُّنا اَهلَ البَیتِ(اصول کافی، کتاب الایمان و الکفر، باب نسبه الاسلام، ح 2) یعنی ، هر چیزی پایه و اساسی دارد. و پایه اسلام محبت ما اهل بیت است.

خداوند متعال ما را از دوستداران و پیروان حقیقی اهل بیت عصمت و طهارت قرار دهد و  دعای فوق را در حق همه ما مستجاب گرداند. انشاالله و تعالی.

التماس دعا