گنیجنه معارف اسلامی

بسم تعا لی. ولادت باسعادت خورشید ولایت،منجی عالم بشریت امام زمان(عج) برعاشقان مبارک باد.

اعتقاد به مهدویت ورهبری معنوی وجهانی امام عصر(عج) یکی ازمسلمات وضروریات دین مقدس اسلام است ومورد اتفاق مسلمانان اعم ازشیعه واهل سنت می باشد. چرا که کامل ترین وبهترین تفسیر ازجهان هستی این است که خداوند متعال نسبت به هدایت وکمال انسانیت عنایت ولطف ویژه دارد. لطف عام خداوند درمورد موجودات این عالم در قالب هایی مختلفی نما یانگراست اما درمورد انسان که موجودی دوبعدی وترکیب از امیال وغرائز حیوانی وروح الهی وانسانی است حساب ویژه دارد وتمام موجودات بخاطر هدایت وکمال انسانی آفریده شده است همانطور که درحدیث قدسی آمده است:« خلقت الاشیاء لاجلک وخلقتک لاجلی » تمام اشیا را برای تو آفریدم وتو را برای خود م. ودرنهایت بسوی من برمی گردی یا در بهشت جاویدان مقیم وبه انواع نعمت های ابدی نائل می شوی ویا اینکه سرنوشت تو بخاطر طغیان وانحراف از مسیر انسانیت جهنم است که به انواع عذاب وکیفر اعمال خود گرفتار می شوی. ولذا برای اینکه حجت الهی بر بندگانش تمام وفردایی قیامت افراد به جهل وقصور وتقصیر خود تمسک نجویند، حجت هایی متعدد اعم از حجت باطنی وظاهری را بسوی بشر ارسال نموده که درسایۀ آن راه درست وصحیح را تشخیص داده وبه سوی کمال درحرکت باشد. یکی ازحجت های ظاهری خداوند که درکنار حجت باطنی یعنی عقل قرار دارد وجود مقدس امام زمان (عج) است که دراین عصراز پشت پردۀ غیبت به راهنمای وهدایت بشر می پردازد ومردم از عنایات وفیوضات آن حضرت بهره مند می شوند، وزمین خدا هیچ گاه از حجت خدا خالی نخواهد بود چنانکه درحدیثی از امام صادق (ع) نقل گردیده است:« ولولا مافی الارض منا لساخت بأهلها.» اگرکسی از ما برروی زمین نباشد زمین اهلش را فرومی برد [1] وآفرینش بدون وجود انسان کامل، تفسیر صحیح وخرد پسندی ندارد وبه منزلۀ جسم بدون روح است وانسان کامل به منزلۀ قلب وروح آد میان به شمار می رود. امروز که جهان درعصر غیبت به سر می برد حجت ابن الحسن العسکری (عج) بعنوان امام وراهنمای بشر محسوب می گردد وعلی (ع) می فرماید :« اللهم بلی لاتخلو الارض من قائم لله بحجته اما ظاهرا مشهورا واما خائفا مغمورا لئلا تبطل حجج الله وبیناته.»[2] آری ، هرگز زمین ازحجت الهی خالی نخواهد شد خواه ظاهر وآشکار باشد یا ترسان وپنهان ازدیده ها واین بدان جهت است که دلائل ونشانه های الهی باطل نگردد.

علت وفلسفۀ غیبت امام زمان (عج)

ازآنجا که مسألۀ غیبت امام زمان (عج) ازطرف ائمۀ اطهار(ع) مطرح گردیده ازهمان زمان این مسأله مورد بحث وکفتگو میان مسلمانان قرار گرفته است وراجع به علت آن ازائمه (ع) سؤال شده است وآن بزرگواران پاسخ هایی را را جع به این مسأله داده است که به آنها اشاره خواهد شد اما برای روشن شدن این پرسش لازم است نکاتی را یاد آوری نمایم :

1-     تکلیف مبتنی بر اختیار واراده انسان است وکسی را می توان مکلف نمود وبه او امر ونهی کرد که بتواند آن کار انجام دهد ویا آن را ترک نماید بنابر این مکلف نمودن انسان مجبور لغو وبیهوده است.

2-     امام زمان (عج) آخرین حجت خداوند برروی زمین است واو است که احکام الهی را به طور کامل اجرا خواهد کرد وحکومت عدل وبرابری را در کل جهان برپا خواهد نمود  ودلیل این مطلب احادیثی فروان ومتواتری است  که از رسول خدا(ص) وائمه معصومین (ع) روایت شده است.

3-     سیره وروش پیامبران ورهبران الهی درمعاشرت وبرخورد با افراد جامعه وحل وفصل امور، مبتنی برروش متعارف ومعمول میان انسانها بوده است واستفاده ازمعجزه وروش های خارق العاده ، امری استثنائی بوده وبهره گیری ازآن به موارد ویژه اختصاص دارد زیرا که درغیر این صورت ، غرض از تکلیف، هدایت وارشاد، آزمایش انسانها، ورشد وتعالی آنان که  از روی اختیار است عملی نخواهد شد. هم چنین امداد های غیبی که درزندگی دینداران ومؤمنان رخ داده است درحد شایستگی وقابلیت هایی بوده است که آنان از طریق عبادت وبندگی خدا فراهم ساخته است.

4-      باتوجه به اینکه وجود وحضور امام زمان (ع) خطر جدی برای ستمکاران وتبهکاران می با شد بدهی است که آنان به شدت با آن حضرت خصومت ورزیده ووجود آن حضرت را تحمل نخواهد کرد ودرصدد نابودی وقتل آن حضرت برمی آیند به همین جهت بود که خلفای عباسی جاسوسانی را گماشته بودند تا آنان را ازتولد حضرت مهدی (عج) با خبرسازند تا آن حضرت را از مسیر راه خود بردارند ولی خداوند متعال آثار بارداری را درمادر حضرت مهدی (عج) آشکار نساخت تا د شمنان ازراز وجود او آگاه نشوند وحجت خدا با قی بیماند.

5-      تشکیل حکومت عدل جهانی: تشکیل حکومت فراگیر وجهانی با توجه به رعایت اصل اختیار واستفاده ازروش های عادی زندگی ، مصونیت ودرآمان بودن ازخطر د شمنان، درصورتی امکان پذیر است که همه ملت ها ازنظرروحی وفکری پذیرایی چنین حکومتی با چنین رهبری باشند ومردم از حکومت ها وسیاست هایی مبتنی برآراء واندیشه های بریده از وحی ورهبری غیر الهی ، مأیوس ونا امید گردیده وبرای آمدن منجی کل وامام عدل وفضیلت ، لحظه شماری نمایند ودر چنین شرائطی است که اراده وخواست ملت ها مجال هرگونه توطئه را از قدرت های شیطانی می گیرد وحجت خدا با تکیه بر مشیت خداوند  وبه پشتوانه ای خواست عمومی ملت ها می تواند حکومت عدل جهانی  خود را برپا نمایند.

نگاهی به روایات که درباب فلسفه غیبت امام زمان وارد شده است:

برخی ازنکات مذکوریعنی تشکیل حکومت عدل جهانی ، آزمایش انسان ها وخوفت ازقتل، دراحادیثی که از ائمه معصومین (ع) دررابطه با غیبت امام زمان (عج) وعلت آن وارد شده، مطرح گردیده است وبه خصوص خوف از قتل که آحادیثی بسیاری را به خود اختصاص داده است که مرحوم علامه مجلسی دربحار الانوار نقل کرده ودربیش ازده روایت خوف ازقتل ، به عنوان علت غیبت حضرت مهدی (عج) معرفی شده است . هم چنین احادیث مربوط به اینکه حضرت مهدی آخرین حجت الهی است ومأمور تشکیل حکومت عدل جهانی است درحد تواتر است وازطریق شیعه واهل سنت روایت شده است.

مسأله ابتلا وآزمایش نیز دربعض ازروایات به عنوان فلسفه غیبت امام زمان (عج) مطرح گردیده است ویاد آوری این مسأله نیز قابل دقت است که مسأله غیبت امام زمان (عج) را می توان از رازهایی غیبی خداوند متعال دانست که آگاهی به حقیقت واسرار آن فراتر ازتوان وظرفیت فکر بشر است وبا استناد به دلائل عقلی ونقلی می دانیم که همه افعال الهی مشتمل برحکمت ها ومصالحی است که تضمین کننده سعادت بشری می با شند هرچند علم وآگاهی بشر ازدرک کامل آن نا توان وعاجز است بنابراین بعد از اثبات حکمت وعدل خداوند ولزوم وجود امام وعصمت او، درمسأله غیبت امام زمان (عج) با مشکلی مواجه نخواهیم شد ونیاز به بحث تفصیلی دراین باره ندارد زیرا که علم اجمالی به حکیمانه وعالمانه بودن این کار ودربرداشتن مصلحت عمومی بشر برای اعتقاد به آن کافی است چنان که بسیاری ازاحکام الهی وحل برخی امور برهمین پایه استوار است.

آثاروفوائد وجود امام عصر (عج)

دراینکه مردم ازوجود امام عصر(عج) بهره می برند شکی نیست  واین بهره مندی ممکن است به صورت های مختلف اتفاق بیفتد:

1-     وجود امام زمان (عج) نمونۀ ازیک انسان کامل وتمام عیار است وفلسفۀ حیات وزندگی است واگرچنین انسانی درروی زمین نباشد زندگی به منزلۀ بدنی  بی جان وبیابانی خشک وسوزان است ووجود آن حضرت سبب غائی دوام حیات وزندگی است براین اساس همه ی انسانها اعم ازمؤمن وکافر درزندگی خویش وامدار وجود مبارک آن حضرت می باشند.

2-     ازبرخی روایات استفاده می شود که امام زمان (عج) درمیان افراد جامعه حضور می یابند هرچند کسی او را نمی شنا سد ویکی ازجاهایی که آن حضرت به صورت نا شناس حاضرمی شوند مراسم حج می با شد وامام (ع) می تواند معارف ومطالب مهم ورهنمود هایی تعین کننده خویش را به مردم منتقل نمایند چنانکه همین سنت درمورد حضرت یوسف وبرادرانش اتفاق افتاد که برادرانش حضرت یوسف را نشناختند تا اینکه خداوند اذن به معرفی داد وقتی حضرت یوسف خودش را به برادران معرفی کرد آنان با تعجب گفتند آیا تو یوسفی؟ چه مانعی دارد که خداوند متعال همین سنت را درمورد حجت خود جاری نماید .

3-     درمیان مؤمنان وشعیان خالص آن حضرت کسانی هستند که دراثر تزکیه نفس وصفای با طن، شایستگی ملاقات ودیداربا اورا پیدا می کنند وازاین طریق از فیض معنوی امام زمان (عج) بهره مند می گردند وجامعه نیز ازطریق آنان به بهرمندی وهدایت الهی نائل می شود.

4-      علم به اینکه امام (ع) به اذن ومشیت الهی بر اعمال وکارهای افراد نظارت دارد وازسوی دیگر هرلحظه احتمال ظهور او می رود، عامل مؤثری درخود داری ازگناه ورعایت احکام الهی خواهد شد.

5-     فقیهان عادل وپارسا درزمان غیبت امام زمان (عج) رهبری وزعامت جامعه بشری را بعهده دارند که به عنوان نائب عام امام زمان (عج) درزمان غیبت نیازمندیهای علمی ومادی افراد بشررا برآورده می سازند. درنتیجه اینگونه نیست که امام عصر(عج) جامعۀ بشری را به کلی به حال خود رها کرده وهیج گونه نظارت وتصرف وتأثیری درسرنوشت آنان نداشته باشد .

خورشید پشت ابر

امام زمان (عج) دراحادیث اسلامی به خورشید پس ابر تشبیه شده است همانگونه که انسان ها ازخورشید پس ابر بهره مند می شوند امام زمان (عج) نیز همانند خورشید پشت ابراست که انسان درزندگی خود ازوجود آن حضرت بهره مند می شوند چنان که امام صادق (ع) درپاسخ «سلیمان اعمش» که مردم چگونه ازحجت غایب بهره مند می شوند ؟ فرمود:«همانگونه که ازخورشید پشت ابر نفع می برند»[3] این تشبیه بیانگراین نکات است که :

1-     همانگونه که مردم ازنوروگرمای خورشید – هنگامی که پشت ابراست- به کلی محروم نیستند ازنوروجود ومعنویت خورشید ولایت به کلی محروم نمی باشند.

2-     چنان که پنهان شدن خورشید ازناحیۀ خورشید نیست بلکه به دلیل ابرهاست که میان دیدگان انسانها وخورشید قرار می گیرند، غیبت امام زمان (عج) نیز ازناحیه اونیست بلکه موانعی درکار است که وجود قدرت های ظالم وستمگر وعدم آمادگی روحی وفکری توده های مردم ازآن جمله اند.

3-     خورشید همیشه پشت ابرباقی نخواهد ماند وپنهان شدن آن درپشت ابرمایۀ یأس ونا امیدی نیست هم چنین نباید دراثر طولانی شدن غیبت امام عصر (عج) ازظهوراو مأیوس گردید بلکه باید با امید به ظهوراوخود را برای بهره مند شدن ازانواروجودش به طورکامل آماده ساخت. درپایان قطعه شعری را به عنوان استغاثه به امام زمان (عج) تقدیم میدارم.

یابن الحسن بیا که دلها درد دارد.  جهان عدالت کم دارد

حال مارا مگرنمی بینی             دل ما خون جگرنمی بینی

خبرازما چرا نمی گیری            یا که درما خبرنمی بینی 

درد مارا مگرنمی دانی             یا که دوا را اثرنمی بینی   

زیرتیغ برهنه جلاد                  برگلو آن قدرنمی بینی   

گرگ برگله ات زند هرشب        ای شبان این ضرر نمی بینی.

اللهم عجل لولیک الفرج.